جدال يا به قصد احقاق حق و ردّ باطل انجام مىگيرد ، يا به قصد اظهار فضل و چيرگى بر طرف مقابل . قسم اوّل ، پسنديده ، بلكه از برترين طاعات است ؛ « 1 » ولى نوع دوم حرام است . « 2 » برخى ، جدال را به لحاظ حكم تكليفى به پنج قسم تقسيم كرده‌اند : 1 . جدال واجب ، و آن جدالى است كه به قصد احقاق حق و از بين بردن باطل صورت مىگيرد و دفع منكر و اقامهء واجب متوقف بر آن است . 2 . جدال مستحب ، كه به قصد ياد شده در جدال واجب انجام مىشود و برپايى عمل مستحب و جلوگيرى مكروه منوط به آن است . 3 . جدال مباح ، كه با غرض اظهار حق - بدون آنكه براى جدال كننده يا ديگرى نفعى دينى متصور باشد و توأم با رفتار قبيح نيز نباشد - انجام مىگيرد ، مانند نقد سخن كسى به جهت غلط ادا كردن آن از نظر ادبى . 4 . جدال مكروه ، كه همچون جدال مباح ، فاقد نفعى دينى است ؛ ليكن احتمال مىرود بحث به ارتكاب رفتارى قبيح كشيده شود . 5 . جدال حرام ، كه با غرض به زانو درآوردن طرف و رسوا كردن او و اظهار چيرگى و مانند آن انجام مىگيرد ، يا آنكه مستلزم ترك واجبى مىگردد ؛ بلكه هر بگو مگويى كه فاقد غرض صحيح و اظهار حق مىباشد . « 3 » جدال از محرمات اعتكاف ( - - ) اعتكاف ) شمرده شده است . « 4 » برخى گفته‌اند : با اينكه جدال مطلقا حرام است ، ليكن شمردن آن از محرمات اعتكاف ، از جهت تشديد حرمت آن در حال اعتكاف است ؛ « 5 » چنان كه حرمت و كراهت جدال در حال روزه شدت مىيابد . « 6 » واژهء جدال به مفهوم دوم در قرآن كريم به كار رفته است « 7 » و از آن در باب حج سخن گفته‌اند . جدال از محرمات احرام است ( - - ) احرام ) . در تحقق جدال ، قسم خوردن به نام جلاله « اللَّه » به شكل ياد شده در شناسه كفايت مىكند ؛ ليكن در چند امر اختلاف است كه عبارتند از :

--> ( 1 ) جواهر الكلام 17 / 203 . ( 2 ) مسالك الافهام 2 / 109 - 110 ؛ الحدائق الناضرة 13 / 494 ؛ مستند الشيعة 10 / 569 . ( 3 ) مجمع الفائدة 5 / 394 - 399 ؛ غنائم الايّام 6 / 253 - 254 . ( 4 ) جواهر الكلام 17 / 203 . ( 5 ) مسالك الافهام 2 / 109 - 110 . ( 6 ) العروة الوثقى 3 / 589 . ( 7 ) بقره / 197 .